Czytelnia

Małżeństwo i rodzina

Mężczyzna

Józef Augustyn SJ, Dojrzewanie do ojcostwa, WIĘŹ 1996 nr 6.

Niektórzy wskazują również, iż ważnym elementem kryzysu ojcostwa stał się także czynnik ekonomiczny: Teraz, kiedy większość kobiet zamęż­nych zaczęła dzielić z mężczyznami obowiązek łożenia na utrzymanie rodziny, odkąd wielkość zarobków żony zbliża się lub zrównała z mężowskimi – mężczyzna stracił swoją wyjątkową pozycję głowy rodziny. Sytuacja jego stała się trochę nijaka, do końca nieokreślona.7

Inną ważną przyczyną kryzysu ojcostwa w wymiarze społeczno-psycho­logicznym jest niewątpliwie kult sukcesu, jakim naznaczona jest nasza cywilizacja. Obok wysiłku poświęconego pracy zarobkowej dzisiejszy męż­czyzna traci wiele energii także na rywalizację zawodową. W pogoni za sukcesem najważniejsze relacje emocjonalne (w tym także relacje z dziećmi) schodzą na dalszym plan. Karen Horney zauważa, iż dążenie do sukcesu naznaczone jest nierzadko neurotyczną rywalizacją: Ostre współ­zawodnictwo zawiera elementy wrogości, zwycięstwo jednego oznacza bowiem porażkę drugiego.8 Widoczne jest to na wielu polach ludzkiego działania: w polityce, w sporcie, biznesie, w kulturze, w środkach społecz­nego przekazu itp. Jeżeli przeciwnik zostaje poniżony, wówczas nawet mierne osiągnięcia stają się „wielkim sukcesem”.

Z kultem sukcesu rośnie znaczenie uczucia zazdrości. Odczucie to rodzi się nie tylko z braku własnego sukcesu, ale z rywalizacji. Świadomość, iż rywal osiąga większy sukces, wprowadza wielu w stan napięcia i poczucie zagrożenia. Brak sukcesu w pracy sprawia, iż dzisiejszy ojciec przychodzi do domu w drażliwym nastroju płynącym z bezsilności i bezradności, zmie­szanych z zadawnionym wstydem i odrętwieniem typowym dla osób niena­widzących swojej pracy. (...) Szczególnie syn otrzymuje (...) zazdrosnego „niczyjtatę”, jak go nazywa Blake: „niczyjego ojca” – pierwiastek męski żyjący w Królestwie Zazdrości.9 Kiedy dziecko – szczególnie zaś syn – nie widzi twórczej pracy swojego ojca, a jedynie jego frustrację i niezadowole­nie z siebie, wówczas łatwo rodzą się w nim demony podejrzliwości. Demo­ny te, niewidzialne, ale rozmowne, zachęcają do podejrzliwości wobec wszystkich starszych. Podejrzliwość taka prowadzi do rozbicia wspólnoty starszych i młodszych mężczyzn.10

Duch rywalizacji oraz podejrzliwość młodszych mężczyzn wobec star­szych staje się przyczyną nieustannego konfliktu ojca z synem. Konflikt ten został szeroko opisany i zinterpretowany przez Zygmunta Freuda w kluczu rywalizacji seksualnej. Bruno Bettelheim zauważa jednak, iż większości tradycyjnych kultur nie dotyczy Freudowska wersja nienawiści ojciec – syn. Nieme napięcie między ojcami a synami, uznawane przez Freuda za zjawisko powszechne i oparte na zazdrości seksualnej, było raczej typowe – zdaniem Bettelheima, głównie dla środowiska Wiednia końca XIX wieku.11 Dopiero pełniejsze poznanie innych kultur pozwala nam zobaczyć, że tylko zachodnia cywilizacja przeżywająca kryzys rodziny i małżeństwa naznaczona jest ową chorą rywalizacją pomiędzy ojcem a synem. W większości plemiennych kultur ojców i synów łączy stosunek peł­nej wzajemnego zainteresowania i tolerancji. Syn musi się wiele nauczyć, a więc ojciec spędza z nim wiele godzin na wyrabianiu grotów do strzał, naprawianiu dzid czy śledzeniu (...) zwierzęcia. Antropologowie nawiedze­ni przez owe demony podejrzliwości twierdzą – zauważa Robert Bly – że starsi w kulturach prymitywnych pod przykrywką rytuału inicjacyjnego dopuszczają się w istocie na młodych mężczyznach sadystycznych i upoka­rzających czynów. (...) Muzyk rockowy nie bez cienia złośliwości gra muzy­kę, której jego dziadek nigdy nie rozumie.12

Religijne źródła kryzysu ojcostwa

poprzednia strona 1 2 3 4 5 6 7 następna strona

Małżeństwo i rodzina

Mężczyzna

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?