Czytelnia

Polacy - Niemcy

Klaus Ziemer, Dwa stereotypy. Polska w oczach Niemców - wczoraj i dziś, WIĘŹ 1996 nr 5.

W połowie XIX wieku istniały zatem w Niemczech dwie przeciwstawne opinie o Polsce i Polakach. Z czasem przerodziły się one w stereotypy, które w swej istocie zachowały się do dziś. Z jednej strony widzi się Polskę jako kraj cywilizacyjnie, tj. gospodarczo i socjalnie zacofany. Jego obywatelom przypisuje się wprawdzie takie cechy, jak „odważny”, „dzielny”, „bohater­ski”, ale jednocześnie nazywa się ich „niezdyscyplinowanymi”, „niestałymi” i „nieobliczalnymi”. W rzeczy samej Polska nie jest w stanie zorganizować się politycznie i gospodarczo, co jest bezpośrednią przyczyną utraty pań­stwowości. Słowa Goethego po Powstaniu Listopadowym: Polacy zginęliby i tak, musieli zginąć z powodu swojego nieporządnego sposobu myślenia.5 Z drugiej zaś strony podziwiano Polaków za ich umiłowanie wolności, sta­wanie po stronie sprawiedliwej sprawy, za ich odwagę sprzeciwu wobec silniejszego. Podziwiano również polskich przywódców, którzy pragnęli postępowych reform, w czym przede wszystkim niemieckie mieszczaństwo odnajdywało również swoje cele. Do stereotypów dotyczących Polaków zali­czyć można również ich głębokie przywiązanie do Kościoła katolickiego – co w przeważająco protestanckich Niemczech oceniane było jednak raczej ambiwalentnie – jak również stereotyp „pięknej Polki”, która jest jedno­cześnie patriotką.

Te dwie różne oceny Polski i Polaków żywione były w Niemczech w róż­nej proporcji przez kilka generacji. Przeważała zazwyczaj pierwsza z nich. Nawet podczas wielkiego podziwu dla Polski w latach trzydziestych XIX wieku słychać było głosy ostrzegawcze. Heinrich Heine, którego ostre sło­wa przeciw Polakom zaskakują, obawiał się, że po Powstaniu Listopa­dowym i w Niemczech może dojść do nieszczęśliwie zakończonej rewolucji, a to na skutek niedoświadczenia Niemców. Zadziwia fakt, że właśnie Hei­ne, który jak żaden inny pisarz chłostał w swoich utworach niemieckie koł­tuństwo, przeciwstawia niemieckiemu niedoświadczeniu polską „zwinną rycerskość” i „małą polską przebiegłość”. To zupełnie inny obraz od tego, który w tamtym czasie tworzyły w Niemczech powstające wtedy Polenlie­der (pieśni o Polakach).

poprzednia strona 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 następna strona

Polacy - Niemcy

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?