Czytelnia

Polacy - Ukraińcy

Bogumiła Berdychowska

Bogumiła Berdychowska, Ukraińcy a „Solidarność”, WIĘŹ 2003 nr 1.

Z dzisiejszej perspektywy obraz „Solidarności”, który wyłania się z tekstów ukraińskich autorów, szczególnie tych emigracyjnych, ale również takich, jak Wasyl Stus czy Włodzimierz Mokry, może wydawać się (i zapewne jest) idealistyczny. Solidarność była dla nich ruchem, który był bardziej zapowiedzią wolności dla Ukrainy, niż wielką organizacją, w której funkcjonowały zupełnie realne, czasami pozostające wobec siebie w konflikcie nurty polityczne. Z ukraińskiej perspektywy te sprzeczności były niedostrzegalne lub drugorzędne. Ukraińscy autorzy w ruchu Solidarności widzieli uniwersalny sposób na wybicie się na niepodległość zniewolonych przez komunizm narodów. Stąd wyjątkowe podkreślanie w ukraińskich tekstach faktu, że kluczem do obalenia komunizmu jest ruch robotniczy. Czasami nawet usiłowali porównywać Solidarność z ruchem helsińskim na Ukrainie (tu wypada podkreślić, że tylko dla Stusa było oczywiste, że tego typu porównania są błędne). W ukraińskich tekstach Polacy bardziej podobni są do rycerzy wolności (jak chciał Stus), niż do ludzi z krwi i kości. A może — pozwólmy sobie na nieprofesjonalna uwagę — przez chwilę byliśmy tacy? Jak napisał Czesław Miłosz: Najczystszy z narodów ziemi, gdy osądza je światło błyskawic

Bogumiła Berdychowska

1 Roman Drozd, „Ukraińcy w Polsce w okresie przełomów politycznych 1944-1981” w: „Mniejszości narodowe w Polsce. Państwo i społeczeństwo polskie a mniejszości narodowe w okresach przełomów politycznych (1944-1989)”. Praca pod redakcją Piotra Madajczyka, Warszawa 1998, s. 241.
2 j. w., s. 241.
3 Lista postulatów za: „Ukraińcy w Polsce wobec Solidarności”, Wydawnictwo Głos, Warszawa 1985, s. 7.
4 Roman Drozd, j. w., s. 242.
5 „Ukraińcy w Polsce wobec Solidarności”, j. w., ss. 26-30.
6 Roman Drozd, j. w., s. 242
7 „Ukraińcy w Polsce”, j. w., s. 58.
8 Choć prawdą jest, że przywołane organizacje nie odegrały większej roli przed 13.12.1981r., to gwoli sprawiedliwości trzeba dodać, iż pewna część młodej inteligencji ukraińskiej zaangażowanej w powoływanie studenckich organizacji nawiązała po 13.12.1981r. współpracę z polskimi pismami ukazującymi się w drugim obiegu, takimi jak „Nowa Koalicja”, „Obóz”, „Biuletyn Polsko-Ukraiński”.
9 Włodzimierz Mokry, „Dzisiejsza droga Rusina do Polski”, cz I, „Tygodnik Powszechny” 15.11.1981.
10 j.w.
11 Włodzimierz Mokry, „Dzisiejsza droga Rusina do Polski”, cz. II, Tygodnik Powszechny 22.11.1981.
12 Włodzimierz Mokry, j. w.
13 Choć z drugiej strony trzeba podkreślić, że Ukraińcy stosunkowo licznie angażowali się w ruch Solidarności. Najlepszym tego dowodem jest fakt, iż po wprowadzeniu stanu wojennego według różnych źródeł było internowanych od 25 do 50 Ukraińców — działaczy Solidarności.
14 S. Puchow,” Stawlennja moskywcziw do profesijnoji spiłky Solidarnist”, „Suczasnist” nr 1-2/1982.
15 Niepublikowany tekst rozmowy z Mychajłem Horyniem — w posiadaniu autorki.
16 Mykoła Riabczuk, „Polski, Polacy, Polska — próba filologicznego krajoznawstwa”, „Więź” nr 3/1998.
17 Wasyl Stus, „Z taborowoho zoszyta” w: „Wasyl Stus, twory u czotyrioch tomach, szesty knyhach”, t. 4, Lwiw 1994, ss. 500 —501.
18 Do grona wiernych współpracowników paryskiego pisma należeli: Bohdan Osadczuk, Borys Lewicki, Iwan Łysiak-Rudnicki, Jurij Ławrinenko.
19 „Protokoł porozuminnja miż urjadowoju komisijeju i zawodśkym krajowym komitetom 31 serpnia 1980 roku w Gdańskoji werfi”, „Suczasnist nr 12/1980.
20 Myrosław Prokop, „Strajky w Polszczi i ukrajinśki wysnowky”, „Suczasnist” nr 2/1981.
21 j. w.
22 Roman Szporluk, „Polśki refleksji”, „Suczasnist”, nr 3-4/1981.
23 Myrosław Prokop, „Pro polśku onowu ta insze”; Interwju zi Stanisławom Barańczakom; Rozmowa z Pjotrem Naimśkym, Adrijan Karatnyćkyj, „Polśka onowa”, Suczasnist nr 6/1981.
24 Dodajmy, że Adrian Karatnyćkyj nie był jednym Amerykaninem ukraińskiego pochodzenia, który nawiązał kontakty z Solidarnością, a później wspierał ją w czasie, kiedy była zdelegalizowana. Wierne przyjaźnie z Polakami nawiązała m.in. Nadia Diuk i Bohdan Łaba.
25 M[yrosław] P[rokop], „Pro onowu w Polszczi”, „Suczasnist”, nr 9/1981.
26 „Do podij w Polszczi. Zajawa Zakordonnoho Predstawnyctwa UHWR”, „Suczasnist” nr 12/1981.

poprzednia strona 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Polacy - Ukraińcy

Bogumiła Berdychowska

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?