Czytelnia

Kościół w Polsce

Sekularyzacja

José Casanova, Katolicka Polska w postchrześcijańskiej Europie, WIĘŹ 2004 nr 5.

Mniej ambitne zadanie apostolskie mogłoby jednak mieć znaczące efekty. Niech Polska wykaże fałszywość proroctwa o sekularyzacji. Niech Polska pozostanie Polską. Niech Polonia semper fidelis zachowa wiarę wraz ze swą katolicką tożsamością i tradycją, odnosząc sukces w integracji europejskiej i stając się w jej trakcie „normalnym” krajem europejskim. Czyniąc tak, Polska mogłaby udowodnić, że upadek religii w Europie nie jest procesem deterministycznym, w sposób konieczny powiązanym z modernizacją, ale historycznym wyborem, którego dokonali Europejczycy. Nowoczesna religijna Polska mogłaby być może zmusić zeświecczonych Europejczyków do przemyślenia sekularystycznych założeń, jakie przyjmują, i dostrzeżenia, że to nie tyle Polska Polska odstaje od Europy, ile raczej zeświecczona Europa odstaje od reszty świata i globalnych trendów.

Zgoda – wszystko to jedynie hipotetyczne domysły, mające odczynić urok, który dominujący sekularyzm rzucił na umysły Europejczyków. Poza tym nawet to skromniejsze zadanie apostolskie – zachowania wiary wraz z polską tradycją katolicką – może się okazać zadaniem zbyt wzniosłym. Podtrzymanie tradycji we współczesnych warunkach wymaga ciągłego jej odnawiania i twórczych odpowiedzi na zmieniające się wyzwania, a nie tylko tradycjonalistycznej obrony wiary przeciwko zagrożeniom liberalizmu, hedonizmu i relatywizmu. Tendencje religijne w postkomunistycznej Polsce nie wyglądają zachęcająco. Kościół w Polsce roztrwonił wiele ze swego autorytetu – przez protekcjonistyczną obronę swej władzy instytucjonalnej, przez niezgrabne interwencje w parlamentarne procedury, proces wyborczy i debatę publiczną, przez klerykalny opór wobec przyznania większej autonomii laikatowi, wreszcie przez nieufność wobec współczesnych wolności indywidualnych, wolności sumienia, jak również swobód intelektualnych i artystycznych. Jak dotychczas, słabości te kompensują przywództwo i charyzma polskiego Papieża oraz zbiorowy zapał wywoływany przez jego częste wizyty.

Oczywiście tylko przyszłość pokaże, czy polski katolicyzm będzie w stanie sprostać szansie, wyzwaniu i zadaniu, które przedstawia integracja europejska. Jednak wielokrotnie okazywana zdolność polskiego katolicyzmu do odnowy – zdolność, która nie powinna być mylona z prostym zachowywaniem szczątkowej i ustępującej tradycji – wcześniej już mieszała rachuby sceptykom i krytykom. Mogłoby się tak stać raz jeszcze.

tłum. Tomasz Wiścicki

José Casanova – profesor socjologii w nowojorskiej New School for Social Research, wykłada socjologię polityki i religii. Autor licznych publikacji, m.in. książek: „Public Religions in the Modern World” (wydana także po japońsku, hiszpańsku i włosku), „The Opus Dei and the Modernization of Spain” (także po hiszpańsku).

poprzednia strona 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 następna strona

Kościół w Polsce

Sekularyzacja

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?