Czytelnia

Andrzej Friszke

Andrzej Friszke, Porozumienie ? mimo wszystko. Prymasowska Rada Społeczna w stanie wojennym, WIĘŹ 2004 nr 11.

Lektura tego dokumentu wskazuje, że owe warunki minimalne — jak wówczas sądzono — były tak daleko idące, iż mogły być przedmiotem negocjacji dopiero w siedem lat potem, przy Okrągłym Stole. Interesujące jest jednak, że właśnie wówczas, w Społecznej Radzie Prymasowskiej, zarysowano plan takiego porozumienia. Władze PRL były wówczas najdalsze od gotowości dyskusji na takie tematy, z czego jednak nie w pełni zdawano sobie sprawę. „Tezy” nie miały być przecież programem na nieokreśloną i niepewną przyszłość, ale na „dziś”6.

W kilka dni później — 25 i 26 lutego — obradowała 183 Konferencja plenarna Episkopatu Polski. W wydanym po jej zakończeniu obszernym komunikacie znalazła się ocena sytuacji w kraju. Obszerny fragment komunikatu dotyczył koncepcji ugody społecznej, która powinna zawierać gwarancje dla uzasadnionych potrzeb i aspiracji społeczeństwa, dla współudziału obywateli w życiu publicznym i w sprawowaniu kontroli społecznej. Stronami takiej ugody są władza i wiarygodni przedstawiciele zorganizowanych grup społecznych, w tym mającego szeroką aprobatę społeczną NSZZ „Solidarność”. Niezbędnym warunkiem zawarcia takiej ugody jest otwarcie się władzy na głosy wszystkich grup społecznych i zagwarantowanie podstawowych swobód obywatelskich. Dlatego Biskupi wraz z całym społeczeństwem oczekują, że stan wojenny jak najrychlej się skończy, internowani będą zwalniani, wobec skazanych za czyny związane ze stanem wojennym będzie zastosowana amnestia; osobom ukrywającym się zapewni się możliwość bezpiecznego ujawnienia się; nikt też nie będzie zwalniany z pracy za przynależność związkową. Przypominano, że ugoda stawia wymagania całemu społeczeństwu, które powinno kierować się poczuciem realizmu w ocenie geopolitycznego położenia naszego kraju. Nie oznacza to ani konformizmu, ani rezygnacji z naczelnych wartości narodowych. Wymaga natomiast odejścia od postawy „wszystko albo nic”, systematycznego, wytrwałego, stopniowego dążenia do realizacji celów7. Te fragmenty Komunikatu zbieżne czy wręcz zaczerpnięte z przyjętego już przez komisję Rady dokumentu, pośrednio zapowiadały i niejako „legalizowały” przygotowywane szersze opracowanie.

Na trzecim posiedzeniu Prymasowskiej Rady Społecznej 13 marca 1982 r. Stanisław Stomma jako przewodniczący komisji do zagadnień polityczno-społecznych przedstawił przyjęte przez nią opracowanie. Następnie Andrzej Święcicki zreferował tezy przygotowane przez komisję do spraw zagadnień gospodarczych. Andrzej Wielowieyski zaprezentował tezy dotyczące ruchu zawodowego, opracowane również przez komisję polityczno-społeczną. W wyniku dyskusji Rada postanowiła wyłączyć z przedłożonego projektu część dotyczącą gospodarki i przekazać ją do dalszej pracy. Uznano, że dokumenty dotyczące ugody społecznej i sytuacji politycznej kraju mają charakter pilny i powinny być ostatecznie sformułowane przed 1 kwietnia. Powołano zespół redakcyjny, który miał im nadać ostateczny kształt. W jego skład weszli Micewski, Piskorski, Stomma, Święcicki, Turowicz, Wielowieyski. „Zgodnie z zaleceniem Księdza Prymasa Zespół Redakcyjny upoważniony został do ostatecznego ustalenia tekstu, który już nie będzie wracał na posiedzenie Rady” — czytamy w protokole. Zaznaczono tam również, że najistotniejsze uwagi krytyczne członków Rady budziła część tez krytycznie oceniających „Solidarność”.

poprzednia strona 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 następna strona

Andrzej Friszke

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?