Czytelnia

Benedykt XVI

Dialog chrześcijańsko-muzułmański

Józef Majewski

Józef Majewski, Burza nie tylko medialna. Ratyzboński wykład Benedykta XVI w środkach przekazu, WIĘŹ 2008 nr 1.

22 września w Castel Gandolfo doszło, w efekcie watykańskiej ofensywy dyplomatycznej, do pojednawczego spotkania Benedykta XVI z ambasadorami krajów muzułmańskich akredytowanych w Watykanie. Co znaczące, spotkanie było zamknięte dla mediów. 9 października opublikowano oficjalny tekst papieskiego wykładu, w którym bulwersujące islam słowa Paleologa o złu przyniesionym przez Mahometa i o islamskim szerzeniu wiary mieczem zostały opatrzone przypisem: Cytat ten w świecie muzułmańskim przyjęty został niestety jako wyraz mojego osobistego stanowiska, budząc tym samym zrozumiałe oburzenie. Spodziewam się, że czytelnik mego tekstu zdoła natychmiast zrozumieć, że zdanie to nie wyraża mojej osobistej oceny Koranu, który darzę szacunkiem, należnym świętej księdze wielkiej religii. Cytując tekst cesarza Manuela II chciałem jedynie uwypuklić istotną relację między wiarą a rozumem. W tym punkcie zgadzam się z Manuelem II, nie podzielając jednak jego krytyki3.

Islamskie reakcje na wygłoszone w Castel Gandolfo papieskie przemówienie były zasadniczo pozytywne, ale nie zabrakło też krytyki. Jordańska gazeta „Al Ghad” swoją relację zatytułowała: „Papież potwierdza szacunek do islamu”. Kuwejcka agencja KUNA podzieliła pogląd swojego ambasadora Ibrahima Abdulkreema al-Ibrahima: Spotkanie odzwierciedliło dobre intencje papieża wobec naszej religii. „Gulf News” ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich napisał krótko: kontrowersja dobiegła końca. Z drugiej strony dziennik „Arab News” (Arabia Saudyjska) zacytował krytyczną wypowiedź Riyada Nadwiego, dyrektora Oxford Cross Cultural Research Institute: Sądzę, że winniśmy przyjąć ubolewanie papieża […], ale nie jego wyjaśnienia, że nie zrozumieliśmy jego komentarza. Mohammad Habib w imieniu Braci Muzułmańskich, egipskiej radykalnej organizacji muzułmańskiej, na łamach „Daily Star Egypt” powiedział, że papieskie przemówienie było kolejną próbą uniknięcia przeprosin. „Yemen Times”, najpopularniejszy dziennik w Jemenie, zatytułował swój editorial „Głupota papieża Benedykta XVI” i w całości poświęcił go wyliczaniu przemocy, jaką Kościół – z błogosławieństwem papieży – stosował wobec innowierców w swojej historii.

Symboliczne zakończenie kontrowersji nastąpiło 13 października, miesiąc po ratyzbońskim wykładzie Benedykta XVI. Tego dnia na łamach międzynarodowego islamskiego kwartalnika „Islamica Magazine” z siedzibą w USA i – podkreślmy – staraniem dziennikarzy tego medium, ukazał się „List otwarty do papieża Benedykta XVI”, pióra 38 religijnych autorytetów i uczonych z całego świata, reprezentujących większość tradycji i szkół teologicznych islamu4. Autorzy, po spokojniej analizie treści papieskiego wykładu, wykazując jego błędy i uproszczenia w prezentacji islamu oraz przekonując, że islam nie jest religią miecza, z uznaniem przyjęli ubolewanie i zapewnienie papieża, że kontrowersyjny cytat nie odzwierciedla jego własnego stanowiska. Niestety, jak można było przewidzieć, list nie spotkał się z większym zainteresowaniem światowych mediów, wszak good news no news. Fakt ten jednak pośrednio dowodzi, że autorzy listu dobrze obeznani byli z „naturą” funkcjonowania wielu mediów, uniemożliwiając im złe wykorzystanie swojego przesłania.

Dokładnie rok po „Liście otwartym do papieża Benedykta XVI” – 13 października 2007 r. – ukazał się publikowany obok w całości list 138 autorytetów i uczonych muzułmańskich, przedstawicieli praktycznie wszystkich tradycji islamu, do całego świata chrześcijańskiego: „Jednakowe słowo dla nas i dla was”. Na oficjalnej stronie internetowej autorów tego listu – „A Common Word Between Us and You” (http://www.acommonword.com) – gromadzącym różnojęzyczne światowe materiały związane z tą inicjatywą, dowiadujemy się, że list ten jest przedłużeniem i rozszerzeniem „Listu otwartego”. Na portalu tym wyróżniono jeden jedyny medialny link – do kwartalnika „Islamica Magazine”. Można w tym widzieć, jak sądzę, niejaki hołd złożony redaktorom tego kwartalnika za rolę, jaką odegrali w tych historycznych wydarzeniach. W każdym razie pismu temu przypadła rola medialnego patrona historycznych inicjatyw w stosunkach chrześcijańsko-islamskich.

1 „Address of John Paul II to the Congregation for the Doctrine of the Faith”, http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2002/january/documents/hf_jp-ii_spe_20020118_dottrina-fede_en.html.
2 Cytat za: „Tygodnik Powszechny” z 1 października 2006 roku.
3 Poza tym do papieskich słów wprowadzających wypowiedź Paleologa o złu przyniesionym przez Mahometa i o islamskim szerzeniu wiary mieczem: (cesarz do Persa) zwraca się w zdumiewająco szorstkiej formie – dodano frazę: której my [Benedykt XVI] nie akceptujemy.
4 „Open Letter to Pope Benedict XVI. Written and Signed by Leading Muslim Scholars and Leaders in Response to Pope Benedict XVI’s Remarks on Islam at the Regensburg Lecture on September 12, 2006”, http://www.islamicamagazine.com/issue18/openletter18_lowres.pdf List podpisali m.in. wielcy muftowie Egiptu, Stambułu, Rosji, Chorwacji, Kosowa, Słowenii, Uzbekistanu i Omanu, ajatollah Muhammad Ali Tasziri z Iranu i religijny doradca króla Abdullaha II z Jordanii, jak też teologowie uniwersytetów George’a Washingtona (USA) i Cambridge (Wielka Brytania).

poprzednia strona 1 2 3 4 5

Benedykt XVI

Dialog chrześcijańsko-muzułmański

Józef Majewski

Bez Ciebie nie przetrwa WIĘŹ! Jak możesz pomóc?